W 36 tygodniu ciąży, przyszła mama będzie miała zlecone badanie o tajemniczej nazwie GBS. Co to jest GBS? Dlaczego badanie jest wykonywane na koniec ciąży? Jaka jest procedura postępowania w przypadku pozytywnego wyniku.

Co to jest GBS?

GBS, to skrót oznaczający paciorkowce z grupy B. Jego oryginalne rozszerzenie pochodzi z angielskiego wyrażenia Group B Streptococcus. Ich jedynym przedstawicielem jest Streptococcus agalactiae – Gram-dodatni β-hemolizujący paciorkowiec zaliczany do ziarniaków.

Streptococcus agalactiae stanowi naturalna część fizjologicznej flory jelit. Kolonizuje także układ moczowo-płciowy osób dorosłych. Bliskość cewki moczowej i pochwy sprawia, że bakteria ta jest często obecna w drogach rodnych kobiet. Dla ciężarnej jest to bardzo istotne, ponieważ paciorkowiec stanowi realne zagrożenie dla życia noworodka oraz zdrowia samej położnicy po porodzie.

GBS a noworodek

W czasie porodu, gdzie dziecko przechodzi przez kanał rodny, dochodzi do przeniesienia bakterii z matki na dziecko. Dzieje się tak w 70% przypadków, w których stwierdzono GBS u matki. Bakteria osadza się najczęściej w uszach, pępku, jamie ustnej. W  konsekwencji u malucha może dojść do wystąpienia: sepsy, zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowych. Na szczęście takie przypadki zdarzają się relatywnie rzadko. W czasie ciąży matka przekazuje dziecku przeciwciała, chroniące je przed bakteriami. Niemniej 2-4 dzieci na 1000 urodzonych żywych, odnotowuje się zakażenia wywołane tymi bakteriami, stanowiące realne zagrożenie dla zdrowia dziecka. Ważna jest obserwacja noworodka. Objawy zakażenia mogą pojawić się w pierwszych 7 dniach życia dziecka. Mówimy wówczas o zakażeniu wczesnym. Jeśli infekcja pojawi się pomiędzy 7 a 90 dniem życia, wówczas mamy do czynienia z zakażeniem późnym.

GBS a ciężarna

U większości kobiet (szacuje się, że ok 30% wszystkich ciężarnych ma GBS dodatni) obecność tych bakterii nie wywołuje żadnych dolegliwości o charakterze klinicznym (tzw. nosicielstwo bezobjawowe). Choć bakteria GBS występuje naturalnie, w rzadkich przypadkach może być przyczyną poważnych konsekwencji dla zdrowia matki w czasie ciąży i po porodzie oraz dla samej ciąży. Streptococcus agalactiae może być przyczyną przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, gorączki śródporodowej, zakażenia dróg moczowych, przedwczesnego porodu. Paciorkowiec może powodować także wiele schorzeń po porodzie np. zapalenie kosmówki i błony śluzowej macicy, sepsę.

Badanie GBS w ciąży

Ponieważ bakterie wędrują, badanie na obecność paciorkowca wykonuje się w prawidłowo rozwijającej się ciąży między 35 a 37 tygodniem. Dzięki temu wynik jest możliwie najświeższy i najbardziej wiarygodny. Badanie jest bezbolesne i trwa tylko chwilę. Polega na pobraniu wymazu z dolnej części pochwy i odbytu ciężarnej.

GBS leczenie

W przypadku stwierdzenia obecności paciorkowca u ciężarnej, nie podejmuje się żadnego leczenia aż do momentu porodu (chyba, że bakteria wywołuje u niej zauważalne objawy kliniczne). Wynika to z faktu, że odstawienie antybiotyku zazwyczaj powoduje powrót paciorkowca. Kluczowe jest jednak oczyszczenie drogi, jaką noworodek dostanie się na świat. W związku z tym, w momencie porodu, rodzącej podawany jest dożylnie antybiotyk (penicylina G, chyba że rodząca jest na nią uczulona) który, jeśli poród trwa wiele godzin, podaje się co 4 godziny. Dzięki temu oczyszcza się drogi rodne rodzącej po to, by dziecko nie zaraziło się bakteriami. Po porodzie dziecko poddawane jest obserwacji przez co najmniej 24-48 godzin.

A co jeśli ciężarna nie ma wykonanego badania na obecność GBS?

Jeśli ciężarna z jakiegoś powodu nie dysponuje badaniem na obecność paciorkowców z grupy B, lekarz może zastosować tzw. chemioprofilaktykę śródporodową w oparciu o ocenę ryzyka obecności Streptococcus agalactiae . Do czynników ryzyka należy:

  • rozpoczęcie porodu przed 37 tygodniem ciąży,
  • ciąża donoszona ale czas od pęknięcia błon płodowych jest dłuższy niż 18 godzin,
  • wystąpienie z nieznanych powodów temperatury u ciężarnej, wynoszącej więcej niż 38 stopni,
  • wystąpienie w czasie ciąży infekcji dróg moczowych wywołanych przez GBS lub bakteriomocz,
  • urodzenie w przeszłości dziecka ze stwierdzoną infekcją przez GBS,

Profilaktyka GBS

Chcąc ochronić swoje dziecko przed możliwymi konsekwencjami infekcji wynikających z obecności paciorkowcem z grupy B, ciężarna powinna pamiętać aby:

  • zapytać o badanie w kierunku nosicielstwa paciorkowców z grupy B, jeśli lekarz prowadzący do tej pory nic na ten temat nie mówił, a zbliża się 35 tydzień ciąży,
  • dopilnować wpisania wyniku dodatniego do karty ciąży lub zabrać ze sobą wynik badania,
  • poinformować lekarza o uczuleniu na penicylinę, jeśli takowe u ciężarnej występuje,
  • nie zwlekać z pójściem do szpitala w przypadku rozpoczęcia się akcji porodowej. Lekarze muszą mieć czas na podanie antybiotyku.
  • obserwować noworodka przez 3 miesiące. W razie pojawienia się niepokojących objawów, udać do pediatry lub szpitala.
Share: