Podstawowe badania w ciąży

W czasie ciąży, przyszłej mamie wykonuje się cały szereg badań. Mają one na celu, po pierwsze wykrycie potencjalnych chorób matki, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia płodu. Dzięki temu możliwe jest wdrożenie postępowania chroniącego dziecko przed zakażeniem lub ograniczenie jego skutków. Po drugie, badania w ciąży pozwalają kontrolować rozwój płodu. Po trzecie, sprawdzają i kontrolują ogólny stan zdrowia matki. Część z nich jest powtarzana okresowo, cześć wykonywana tylko raz. Oto lista podstawowych badań wykonywanych w ciąży.

Badanie grupy krwi, Rh i przecięcia odpornościowych

Badanie ma dwa zadania. Po pierwsze ustalić grupę krwi matki, w razie potrzeby transfuzji (wynik badania powinien być dopięty do karty ciąży). Po drugie wychwycić potencjalny konflikt serologiczny. Jeśli matka ma grupę Rh- a ojciec Rh+, dziecko może odziedziczyć czynnik Rh+ po ojcu. Wówczas organizm matki wytwarza przeciwciała, które mogą zaatakować organizm dziecka. W przypadku pierwszej ciąży organizm dziecka nie jest zagrożony, ponieważ matka nie ma dostatecznie dużo czasu na wytworzenie przeciwciał. Inaczej jest w przypadku kolejnych ciąż. Stąd podaje się mamie z grupą Rh-, w ciągu 72 godzin po porodzie, immunoglobulinę anty-D.
U kobiety, która ma grupę Rh- powtarza się test przeciwciał między 21. a 26. tygodniem ciąży.
Ciężarna powinna zgłosić lekarzowi, gdy:
  • W poprzedniej ciąży wystąpił konflikt serologiczny
  • Miała przetaczaną krew
  • Miała podawaną immunoglobulinę anty-D

Cytologia

Badanie wykonywane zazwyczaj na początku ciąży. Sprawdza, czy występują jakieś stany zapalne. W praktyce, jeśli badanie było wykonywane przed ciążą, nie powtarza się go.

Badanie ogólne krwi i moczu

Powtarzane co miesiąc lub co dwa, do wizyt ginekologicznych. Sprawdzają ogólny stan zdrowia matki. Pozwalają wychwycić m.in infekcję układu moczowego, stan zapalny lub częstą u ciężarnych anemię.

Poziom cukru na czczo

Pierwsze badanie poziomu glukozy we krwi wykonywane w celu wykrycia potencjalnej cukrzycy. Zlecane jest zaraz po potwierdzeniu ciąży przez lekarza. Krew pobierana jest na czczo od matki.

Poziom cukru po glukozie

Test z krwi wykonywany miedzy 24. a 28. tygodniem ciąży. Jego zadaniem jest wykrycie potencjalnej cukrzycy ciążowej. Badanie wykonywane jest w kilku etapach. W pierwszej kolejności pobierana jest krew na czczo. Następnie trzeba wypić 75g glukozy rozpuszczonej w 250-300ml wody. Od tego momentu po godzinie i po dwóch pobierana jest krew.

Przeciwciała toksoplazmozy

Badania sprawdzające, czy ciężarna choruje lub kiedykolwiek chorowała na toksoplazmozę. Zakażenie nie wywołuje prawie żadnych objawów, jednak u ciężarnych przechodzi do łożyska powodując poważne uszkodzenia. Jeśli ciężarna była zakażona w przeszłości, nie stanowi to zagrożenia dla płodu. W ciąży nie ma możliwości ponownego zakażenia toskoplazmozą. Jeśli jednak kobieta nigdy nie miała z pasożytem do czynienia, wówczas badanie powinno być parokrotnie powtórzone. Sposoby zarażenia się toksoplazmozą:
  • Od chorego na nią kota
  • Poprzez zjedzenie zanieczyszczonego pasożytem toksoplazmozy pożywienia
  • Poprzez zjedzenie zakażonego pasożytem surowego mięsa

Przecieciała różyczki

Badanie sprawdzające, czy ciężarna chorowała kiedykolwiek lub była szczepiona przeciw różyczce. Choroba ta jest niebezpieczna dla ciężarnej i płodu, przede wszystkim do 16 tygodnia ciąży. Najczęstszymi powikłaniami po wirusie różyczki, jakie dotykają dziecko jest: głuchota, wady oczu (w tym zaćma i jaskra), wady układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia neurologiczne, małogłowie, upośledzenie umysłowe. Także cukrzyca, zapalenie trzustki, niedobór hormonów wzrostu. W przypadku zakażenia po 16 tygodniu ciąży, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych spada prawie do zera.

Test VDRL

Badanie diagnozujące kiłę. Wykrycie bakterii pozwala na wzdrożenie ochrony noworodka przed zarażeniem. Objawami kiły i noworodka jest: wielonarządowe uszkodzenie ciała, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, opóźniony rozwoj psychoruchowy i intelektualny, zanik nerwu wzrokowego, zmiany skórne. Może tez pojawić się triada Hutchinsona, która polega na jednocześnie występującej głuchocie, zniekształceniu zębów i zapaleniu rogówki.

Test HBs

Badanie ma na celu sprawdzenie, czy kobieta jest zarażona wirusem HBV odpowiedzialnym za wirusowe zapalenie wątroby typu B. Jeśli test wyjdzie pozytywnie, noworodek poza standardową szczepionką przeciw WZW B otrzyma dodatkowo przeciwciała, które mają go zabezpieczyć przed prawdopodobnym zakażeniem.

Test na obecność HIV

Badanie pozwala wykryć obecność wirusa HIV we krwi matki. W przypadku pozytywnego wyniku, wdrażane jest postępowanie na etapie ciąży i po porodzie, które ma ochronić dziecko przed zakażeniem.

Test HCV

Badanie pozwala wykryć obecność przeciwciał anty-HCV, które świadczą o wirusowym zapaleniu wątroby typu C. W czasie porodu matka może zarazić dziecko, stąd konieczna jest specjalistyczna opieka w czasie rozwiązania.

Badanie wagi

Badanie wykonywane jest przy każdej wizycie ginekologicznej. W prawidłowo przebiegającej ciąży, ciężarna przybiera na wadze. Badanie ma na celu skontrolować, czy tak dzieje się w istocie.

Badanie ciśnienia krwi

Badanie wykonywane regularnie przy każdej wizycie ginekologicznej. Przyjmuje się, że ciśnienie ciężarnej nie powinno być wyższe niż 140/90 mmHg. Jeśli ciśnienie przyszłej mamy jest wyższe i utrzymuje się na takim poziomie, jest to stan zagrażający zdrowiu i życiu dziecka. Możemy wyróżnić 3 rodzaje nadciśnienia u ciężarnej:
  • Jeśli dotychczas kobieta nie miała nadciśnienia, ale pojawiło się po 20. tygodniu ciąży, wówczas mówimy o nadciśnieniu indukowanym ciążą. Ustępuje samoistnie w ciagu mniej wiecej 3 miesięcy po porodzie.
  • Jeśli nadciśnienie pojawiło się przed 20. tygodniem ciąży, mówimy o nadciśnieniu przewlekłym. Określeniem tym nazywany także nadciśnienie, które pojawiło się w dowolnym momencie ciąży i nie ustąpiło do 12 tygodnia po porodzie.
  • Nadciśnienie płucne, to kolejny rodzaj nadciśnienia u ciężarnej. Jest to wzrost ciśnienia w krążeniu płucnym (obiegu krwi między prawą komorą, a lewym przedsionkiem serca). Ciąża u kobiet z nadciśnieniem płucnym zaostrza chorobę, zwiększajac w sposób istotny ryzyko zgonu ciężarnej. Stąd kobietom chorym na nadciśnienie płucne odradza się zachodzenie w ciążę.
Nadciśnienie tętnicze krwi u ciężarnej jest niebezpieczne dla samej matki i płodu. Poza ryzykiem udaru czy zawału u matki, wysokie ciśnienie tętnicze krwi może doprowadzić do rzucawki, przypominającej atak padaczki. Ryzyko śmierci matki i płodu w przypadku rzucawki jest większe niż 50%.

Ocena szyjki macicy

W czasie wizyt, ginekolog bada szyjkę macicy. W ten sposób jest w stanie sprawdzić, czy ciąży grozi poród przedwczesny, czy jest rozwarcie,

USG prenatalne

W ciąży wykonuje się 3 badania USG tzw. prenatalne. Są bardziej precyzyjne niż na standardowym sprzęcie w gabinetach ginekologicznych. Pozwalają wykryć poważne choroby u dziecka już na etapie życia płodowego. Badania powinny być wykonywane w następujących tygodniach ciąży:
  • I badanie USG: 11-14 tydzień
  • II badanie USG: 18-24 tydzień
  • III badanie USG: 28-32 tydzień
USG prenatalne pozwalają wykryć nieprawidłowości w rozwoju fizycznym dziecka (np. brak kończyny, zbyt duży lub za mały obwód głowy, nieprawidłowości w wielkości lub budowie narządów wewnętrznych, w budowie twarzy np. roszczepienie wargi). Pozwala wykryć choroby genetyczne takie jak zespół Downa, zespół Edwardsa, zespół Patau, zespół Turnera.

GBS

Badanie na obecność paciorkowca z grupy B w drogach rodnych kobiety. Próbkę pobiera się w 36. tygodniu ciąży. Jest to bakteria naturalnie występująca w jelitach i ogólnie neutralna dla nosicielki. Jednak dla nowo narodzonego dziecka jest bardzo niebezpieczna. Badanie w kierunku GBS wykonywane jest w 36-37 tygodniu ciąży. Polega na pobraniu wymazu z pochwy i odbytu. Czytaj więcej w artykule GBS [PODLINKOWAĆ]

KTG

Badanie wykonywane na sam koniec ciąży, chyba że istnieją wskazania do jego wcześniejszego wykonywania. Badanie KTG mierzy tętno dziecka i aktywność skurczową macicy. Pozwala wykryć nieprawidłowości w pracy serca płodu. Jeśli termin porodu już minął, KTG powinno być przeprowadzone co 2-3 dni.
Share: