Syndrom dziecka potrząsanego SBS

Syndrom dziecka potrząsanego (ang. shaken baby syndrome, w skrócie SBS), to zespół objawów pojawiających się u najmłodszych dzieci (zwykle do lat 2) na skutek zbyt intensywnego potrząsania dzieckiem lub uderzania go w głowę. SBS najczęściej prowadzi do uszkodzenia układu nerwowego, głowy, szyi, a w skrajnych przypadkach także do obrzęku mózgu lub śmierci dziecka. Nie zawsze objawy SBS są widoczne gołym okiem, a konsekwencje potrząsania zauważyć można dopiero po latach. Czy każde intensywniejsze bujanie dziecka, jest dla niego niebezpieczne? Kiedy pojawia się SBS? Jak zdiagnozować SBS?

Syndrom dziecka potrząsanego, to forma przemocy w stosunku do najmłodszych (najczęściej do 2 roku życia) dzieci. Jest to jedna z form tzw. zespołu dziecka maltretowanego. Wg niektórych źródeł, aż 20% dzieci z SBS umiera.

Na czym polega syndrom dziecka potrząsanego?

Na skutek fizycznego potrząsania dzieckiem dochodzi do uszkodzeń fizycznych oraz psychicznych (np. zaburzeń neurologicznych) u dzieci, przede wszystkim tych najmłodszych.

Dlaczego tak się dzieje? Mięśnie wokół szyi dziecka są zbyt słabe, żeby utrzymać nieproporcjonalnie dużą głowę. Do tego dochodzi niezrośnięte ciemiączko, czyli dosłownie “dziura w głowie” i delikatne naczynia krwionośne. Gwałtowane potrząsanie dzieckiem powoduje bezładne, niekontrolowane ruchy główką. Działają na nią wówczas siły podobne do tych, jakie występują w czasie wypadku samochodowego. Mózg przemieszcza się w obrębie czaszki, ulegając uszkodzeniom. Na skutek potrząsania może dochodzić także do pęknięcia naczyń krwionośnych i krwawień podtwardówkowych lub podpajęczynówkowych, co w konsekwencji może prowadzić do obrzęku mózgu, niedotlenienia i śmierci dziecka.

Jak zdiagnozować syndrom dziecka potrząsanego?

SBS najczęściej nie wiąże się z widocznymi obrażeniami ciała, ponieważ uszkodzenia mogą znajdować się bezpośrednio w mózgu lub układzie nerwowym. Objawy SBS są zwykle ogólne, a ich nasilenie jest zależne od stopnia uszkodzenia mózgu. Do objawów syndromu dziecka potrząsanego należy: nadmierna ospałość, rozdrażnienie, problemy z ssaniem piersi, z apetytem, nudności i wymioty, regres poznawczy, także epilepsja, opóźnienie umysłowe, zaburzenia słuchu i wzroku.

Żeby zdiagnozować syndrom dziecka potrząsanego konieczne są odpowiednie badania. Będą to rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa. Dziecko powinno być zbadane także na okoliczność złamań i pęknięć w obrębie całego ciała oraz innych uszkodzeń.

Ważną częścią diagnozy jest wywiad środowiskowy, odpowiadający na pytanie, jak sprawowana jest opieka rodzicielska. Czy w domu pojawia się przemoc, alkohol, jakiej kondycji psychicznej są opiekunowie itp. Choć tego rodzaju agresja wobec dziecka wiąże się najczęściej z rodzinami o niskim statusie socjoekonomicznym, SBS pojawia się także w tzw. “dobrych domach”. Często silny stres (np. związany z pracą) w połączeniu ze zmęczeniem po nieprzespanych nocach i nieustępującym płaczem dziecka może prowadzić rodzica do potrzeby jakiegokolwiek odreagowania. W konsekwencji opiekun szarpie dziecko, próbując wyładować swoje emocje. Również depresja poporodowa może powodować chęć potrząsania dzieckiem.

Jeśli u dziecka zostało zdiagnozowane SBS, lekarz powinien zgłosić ten fakt do odpowiednich służb. Wiąże się to oczywiście z konsekwencjami prawnymi dla opiekunów.

Syndrom dziecka potrząsanego – leczenie

Postępowanie medyczne po zdiagnozowaniu SBS zależy od stopnia uszkodzenia. Jeśli pojawił się krwiak, niezbędną do wykonania jest operacja. Niestety często konsekwencje SBS, jak upośledzenie umysłowe, czy ślepota są nieodwracalne i nieuleczalne.

Bujanie, jazda wózkiem a SBS

Nie tylko agresja w stosunku do dziecka może nieść konsekwencje dla jego zdrowia. Także zbyt intensywne kołysanie do snu lub jazda wózkiem po wybojach, może doprowadzić do mikrouszkodzeń w obrębie układu nerwowego. Lekarze zwracają uwagę, że także podrzucanie zbyt małym dzieckiem i wszelkie gwałtowne zmiany pozycji w trakcie zabawy mogą być dla zdrowia dziecka niekorzystne.

Głowa i szyja dzieci nietrzymających główki powinny być zawsze podtrzymywane w czasie noszenia i podnoszenia. Odkładając dziecko, także to starsze, rodzic powinien robić to spokojnie i powoli. Niedopuszczalne jest rzucenie dzieckiem na łóżko.

Jak zapobiegać SBS

Najważniejsza w tym względzie jest edukacja rodziców, którzy często nie zdają sobie sprawy z konsekwencji potrząsania dzieckiem. Równie ważna jest nauka radzenia sobie z własnymi emocjami, w trudnych sytuacjach. Jeśli w rodzicu nasilają się negatywne emocje, powinien odłożyć dziecko w bezpiecznym miejscu i wyjść na chwilę z pokoju.

Rodzic powinien pamiętać, że dziecko do 2 lat nie płacze ze złośliwości, czy chęci manipulacji. Dla najmniejszych dzieci jest to jedyny sposób komunikacji z opiekunem. Może w ten sposób sygnalizować głód, zmęczenie, ale także mały dyskomfort, potrzebę bliskości, potrzebę zmiany miejsca, nudę itp. U starszych płacz jest także formą wyrażenia emocji, z którymi nie potrafi sobie poradzić.

 

Share: