Znieczulenie podczas porodu – rodzaje

W trakcie porodu, ciężarna może otrzymać kilka różnych znieczuleń. To, które znieczulenie otrzyma zależy od okresu i rodzaju porodu (czy siłami natury, czy poprzez cesarskie cięcie), a także przebiegu akcji porodowej. Jakie rodzaje znieczuleń podczas porodu można otrzymać?

Znieczulenie zewnątrzoponowe

Znieczulenie uznawane za najbardziej skuteczną metodę uśmierzania bólu towarzyszącego porodowi. Od 1 lipca 2015r. jest refundowane. By je podać, koniecznym jest:

  • obecność anestezjologa
  • brak jakichkolwiek przeciwwskazań medycznych do jego podania
  • odpowiedni moment porodu, najczęściej podaje się je, gdy rozwarcie wynosi ~4cm.

Zgodnie z niektórymi badaniami, skorzystanie ze znieczulenia zewnątrzoponowego powoduje obniżenie poziomu katecholamin (towarzyszących odczuwaniu stresu) we krwi matki, ma pozytywny wpływ na jej układ krążenia i układ oddechowy, powoduje także lepszy przepływ łożyskowo-maciczny i stan kwasowo-zasadowy płodu. Z drugiej jednak strony, znieczulenie zewnątrzoponowe może nieco wydłużyć II okres porodu, a podane zbyt szybko, może zwolnić lub zatrzymać akcję porodową.

Znieczulenie podawane jest w pozycji siedzącej lub leżącej bezpośrednio w przestrzeń międzykręgową rodzącej, do tzw. przestrzeni zewnątrzoponowej. Zastrzyk poprzedza podanie środka znieczulającego. Ciężarna powinna poczuć ulgę po około kwadransie od podania. Pacjentka jest cały czas przytomna, powinna też mieć zachowaną możliwość poruszana się i parcia.

Wraz ze znieczuleniem lekarze zakładają cewnik, przez który jest możliwość podawania kolejnych dawek leku oraz, w razie potrzeby, znieczulenia podpajęczynówkowego.

Niestety z uwagi na braki kadrowe, mimo określonych standardów okołoporodowych, wciąż nie wszystkie szpitale są w stanie zagwarantować tę formę znieczulenia.

Znieczulenie podpajęczynówkowe

Znieczulenie, z grupy blokad centralnych poprzedzające cięcie cesarskie. Polega na wprowadzeniu środka znieczulającego bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Zadaniem tej formy znieczulenia jest odcięcie czucia w wybranym obszarze ciała. Stąd w czasie trwania takiego znieczulenia, rodząca nie czuje bólu podczas wykonywania cesarskiego cięcia. Zanika także na krótki czas kontrola i czucie w nogach. Powrót władzy nad kończynami poprzedza mrowienie i doznanie zimna.

Zaletą tego znieczulenia jest to, że szybko zaczyna działać, ma przewidywalny zasięg działania i utrzymuje się relatywnie krótko. Minusem jest ból w kręgosłupie, pojawiający się kilka godzin po ustąpieniu znieczulenia. Jeśli utrzymuje się kilka dni po zabiegu, wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, ponieważ może być to sygnał sugerujący powikłania pozabiegowe. Podobnie do lekarza lub szpitala powinna udać się kobieta, u której pojawiła się gorączka, osłabienie mięśni, wyciek z miejsca wkłucia, utrata kontroli nad pęcherzem lub zwieraczem odbytu.

Środek przeciwbólowy

Najczęściej podawanymi środkami przeciwbólowymi są opioidy. Podaje się je w I okresie porodu. Zaletą takich środków przeciwbólowych jest to, że można je podawać wtedy, gdy istnieją przeciwwskazania do znieczulenia zewnątrzoponowego. Na niekorzyść tego znieczulenia przemawiają skutki uboczne: wywoływanie wymiotów, zawrotów głowy, senności u ciężarnej. Mogą też zwolnić lub zahamować akcję porodową. Opioidy przenikają przez łożysko, znacząco wpływając na stan noworodka: generują ryzyko zahamowania ośrodka oddechowego u dziecka, sprawiają, że dziecko rodzi się senne, ma słabsze napięcie mięśniowe i upośledzony odruch ssania. Niektóre badania wskazują także, że dzieci które urodziły się z udziałem takiego znieczulenia, mają większą tendencję do sięgania po narkotyki w dorosłym życiu.

Najpopularniejszym środkiem przeciwbólowym polskich  szpitali jest Dolargan (petydyna). Jest to środek przeciwbólowy, będący pochodnym morfiny. Działa przeciwbólowo i rozkurczowo. Można go podawać dożylnie lub domięśniowo.

Gaz rozweselający (podtlenek azotu)

Forma znieczulenia, którą rodząca może dozować sobie sama. Ciężarna dostaje jednorazową maseczkę/ustnik, po czym wykonuje inhalacje w trakcie skurczu. Gaz ma za zadanie uśmierzyć ból i rozluźnić rodzącą. Jest bezpieczny dla matki i dziecka, choć zwraca się uwagę, że może powodować zwolnienie akcji serca płodu. Niestety gaz rozweselający nie uśmierza bólu tak, jak znieczulenie zewnątrzoponowe, czy opioidy.

Inne znieczulenie

Poza wymienionymi, w czasie porodu, stosuje się również znieczulenie towarzyszące zszywaniu naciętego lub pękniętego krocza. Mają postać zastrzyków i wykonywane jest już po porodzie. Do nacięcia krocza nie stosuje się środka znieczulającego. Wykonuje się je w czasie trwania skurczu, kiedy odczucie bólu podczas nacięcia powinno być bardzo małe.

Wybór znieczulenia podczas porodu zależy przede wszystkim od stanu zdrowia matki i dziecka oraz przebiegu porodu. Niezależnie od wyboru, należy pamiętać, że znieczulenie brane w czasie porodu, nigdy nie jest obojętne dla organizmu.

Share: